UNIX Komut Satırında (Shell/Kabuk) Temel Dosya ve Dizin İşlemleri

Linux Yorum Ekle

Dizinler

Unixte dosya ve dizin yollarını ayrıştırmak için sağa yatık bölü işareti (slash) “/” kullanılır.

Örnekler:

/		"root" dizini dosya sisteminde herşeyin bağlı olduğu kök dizindir.
./		O anda bulunulan  dizini belirtir.
../		Bir üst dizini belirtir.
/usr		usr dizini (/ "root" dizininin alt dizini)
/usr/STRIM100	STRIM100 /usr dizininin alt dizini

Dosya sisteminde gezinme

pwd			O anda aktif olarak çalışılan dizini gösterir
cd			Mevcut dizinini HOME dizinine değiştirir
cd /usr/STRIM100	Mevcut dizini /usr/STRIM100 dizinine değiştirir.
cd INIT			Mevcut dizini bulunulan dizinin içindeki INIT dizinine değiştirir.
cd ..			Mevcut dizini mevcut dizinin bir üst dizinine değiştirir.
cd $STRMWORK		Mevcut dizini 'STRMWORK' çevresel(environmental) değişkeni içinde tanımlanmış olan dizine değiştirir.
cd ~bob			Mevcut dizini bob'un ev dizini olarak değiştirir (eğer erişim izniniz varsa).

Dizin içeriklerinin listelenmesi

ls		Bir dizinin içeriğini listeler
ls -l		Bir dizinin içeriğini detayları ile listeler.

Örneğin:

ls -l
 
drwxr-xr-x    4 cliff    user        1024 Jun 18 09:40 WAITRON_EARNINGS
-rw-r--r--    1 cliff    user      767392 Jun  6 14:28 scanlib.tar.gz
^ ^  ^  ^     ^   ^       ^           ^      ^    ^      ^
| |  |  |     |   |       |           |      |    |      |
| |  |  |     | sahip   grup        boyut  tarih zaman   isim
| |  |  |     dosya ya da dizine olan bağlantı sayısı
| |  |  genel izinler
| |  grup kullanıcılarının izinleri
| dosya sahibinin izinleri: r = okuma, w = yazma, x = çalıştırma -=izin yok
dosyanın dürü: - = normal dosya, d=dizin, l = sembolik bağ, ve diğerleri...
ls -a		Mevcut dizinin içeriğini gizli dosyalarla birlikte listeler. Gizli dosyalar "." ile başlar.
ls -ld *	Mevcut dizindeki dosya ve dizinlerin isimlerini uzun biçimde listeler. "d" seçeneği olmadan mevcut dizindeki tüm alt dizinlerin içeriğini listeler. "d" seçeneği dizinleri de normal dosyalar gibi listeler.

Dosya izinleri ve özniteliklerinin değiştirilmesi

chmod 755 dosya
Dosya izinlerini sahip için rwx, grup ve diğerleri için rx olarak değiştirir. (7 = rwx = 111 ikilik sayı sisteminde, 5= r-x =101 ikilik sayı sisteminde)
 
chgrp kullanici dosya
Dosyanın grup sahipliğini kullanici grubuna değiştirir.
 
chown ali dosya
Dosyanın kullanıcı sahipliğini ali kullanıcısına değiştirir.
 
chown -R ali dizin
Dizin ve dizin altındaki herşeyin kullanıcı sahipliğini ali kullanıcısına değiştirir.

Bu değişikliklerin herhangi birini yapabilmek için dosya veya dizinin sahibi olmalısınız.

Dosyaların taşınması, yeniden adlandırılması ve kopyalanması

cp dosya1 dosya2		Bir dosya kopyala.
mv dosya1 yeniisim		Dosyayı taşır ya da yeniden adlandırır.
mv dosya1 ~/AAA/		dosya1'i ev dizininiz altındaki AAA dizinine taşır.
rm dosya1 [dosya2 ...]		Bir veya birden fazla dosyayı siler ya da kaldırır.
rm -r dir1 [dir2...]		Bir dizin ve onun tüm içeriğini rekürfis olarak kaldırır. (DİKKATLİ KULLANIN)
mkdir dizin1 [dizin2...]	Dizinler oluşturur.
mkdir -p dizinyolu      	Verilen yoldaki tüm dizinlerle birlikte dizinyolunda belirtilen dizini oluşturur.
rmdir dizin1 [dizin2...]	Boş dizinleri kaldırır.

Dosyaların görüntülenmesi ve değiştirilmesi

cat dosyaadi			Dosya içeriğini ascii olarak ekrana basar.
more dosyaadi			Bir dosyanın içeriğini ekrana ilerlenebilecek şekilde basar: ENTER = bir satır aşağı, BOŞLUK TUŞU= bir sayfa aşağı, q=çıkış
less dosyaadi			More gibi, fakat Page-Up tuşunu da kullanabilirsiniz. Her sistemde değil.
vi dosyaadi			Vi editörünü kullanarak bir dosyayı güncelle. Tüm UNIX sistemler bir şekilde vi editörünü barındırır.
emacs dosyaadi			Emacs editörünü kullanarak bir dosyayı güncelle. Tüm sistemlerde emacs olmayabilir.
head dosyaadi			Dosyanın ilk bir kaç satırını görüntüler. Genelde ilk 10 satır.
head -n				Dosyaadi Dosyanın ilk n satırını gösterir.
tail dosyaadi			Dosyanın son bir kaç satırını gösterir. Genelde son 10 satır.
tail -n dosyaadi		Dosyanın son n satırını gösterir.
tail -f dosyaadi/akış		Belirtilen dosya veya akış kaynağının sonuna eklenen satırları sürekli olarak gösterir. Durdurmak veya çıkış yapmak için Ctrl+C.

Kabuklar

Komut satırı arayüzünün davranışı kullanılan kabuk programına bağlı olarak değişiklik gösterir. Kullanılan kabuğa bağlı olarak, bazı fazladan özellikler çok hoş olabilir. Hangi kabuğu kullandığınızı görmek için aşağıdaki komutu kullanabilirsiniz:

echo $SHELL

Kabuk komutlarının belli bir sırayla bir dosya içerisine yazılması ile oluşturulan dosyalarla yapılması istenen bir görevi yerine getirebiliriz. Buna kabuk betiği(shell script) denir.

Bir çok kabuğun asıl amacı interaktif komut istemcisi değil betik dili yorumlayıcısı olmasıdır.

Çevresel değişkenler

Kabuğunuzu daha sonra kullanmak üzere çevresel değişkenlere hatırlayabileceği değerler atayarak eğitebilirsiniz.

Örneğin bash kabuğunun altında:

export CASROOT=/usr/local/CAS3.0	CASROOT değişkenine /usr/local/CAS3.0 değerini atar.
export LD_LIBRARY_PATH=$CASROOT/Linux/lib		LD_LIBRARY_PATH değişkenine CASROOT içindeki değeri sonuna /Linux/lib ekleyerek atar, veya /usr/local/CAS3.0/Linux/lib değerini atar diyebiliriz.

Değişke adının başına $ işaretini koyarak değişkeni istediğiniz komutun içinde kullanabilirsiniz:

cd $CASROOT         Mevcut çalışma dizininizi CASROOT'un değeri olarak değiştirir.
echo $CASROOT       CASROOT'un içindeki değeri basar.
printenv CASROOT    Bash ve diğer bazı kabuklarda aynı işi görür.
EkleBunu Sosyal Paylaşım Butonu

Yorum Yaz

Lampforweb 2007 Tüm hakları saklıdır. Tema N.Design Studio
İçerik RSS Yorum RSS Giriş